Ngày 30/7 hằng năm được Liên hợp quốc lựa chọn là “Ngày thế giới phòng, chống mua bán người”, nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về tình trạng mua bán người, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nạn nhân, đồng thời kêu gọi các quốc gia tăng cường phối hợp đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này. Tại Việt Nam, ngày 30/7 đồng thời là “Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người”, trở thành đợt sinh hoạt chính trị, pháp lý và xã hội sâu rộng, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân cùng tham gia phòng ngừa, đấu tranh, tố giác tội phạm. Năm 2026, các hoạt động hưởng ứng được triển khai gắn với chủ đề của Liên hợp quốc: “Mắc kẹt sau bẫy lừa đảo”. Chủ đề phản ánh một phương thức phạm tội đang diễn biến ngày càng phức tạp: các đối tượng sử dụng mạng xã hội, nền tảng trực tuyến và công nghệ cao để đăng tải thông tin tuyển dụng giả mạo, dụ dỗ người dân đi làm xa hoặc ra nước ngoài; sau đó giam giữ, cưỡng bức lao động, ép buộc tham gia các hoạt động lừa đảo trực tuyến và nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác.
Thực tế cho thấy, tội phạm mua bán người không chỉ hoạt động bằng những phương thức truyền thống mà đang triệt để lợi dụng không gian mạng để tiếp cận nạn nhân. Các đối tượng thường tạo tài khoản mạng xã hội ảo, đăng thông tin tuyển dụng với nội dung hấp dẫn như: “việc nhẹ, lương cao”, “không cần bằng cấp”, “bao ăn ở, đi lại”, “thủ tục đơn giản”, “xuất cảnh nhanh” hoặc cam kết mức thu nhập cao bất thường. Sau khi tạo được lòng tin, các đối tượng yêu cầu người tìm việc cung cấp căn cước công dân, hộ chiếu, hình ảnh cá nhân; chuyển tiền đặt cọc, phí môi giới hoặc bí mật di chuyển đến địa điểm đã được sắp xếp. Khi nạn nhân rời khỏi nơi cư trú, chúng có thể thu giữ giấy tờ, điện thoại, hạn chế liên lạc với gia đình, cưỡng ép lao động, bóc lột sức lao động hoặc đưa ra nước ngoài trái phép. Một số đối tượng còn giả vờ kết bạn, yêu đương qua mạng; hứa hẹn kết hôn, bảo lãnh ra nước ngoài hoặc giới thiệu công việc ổn định để dụ dỗ nạn nhân. Phụ nữ, trẻ em, thanh thiếu niên, người đang có nhu cầu tìm việc làm, người có hoàn cảnh kinh tế khó khăn hoặc thiếu kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn thường là những nhóm có nguy cơ bị các đối tượng xấu tiếp cận, lôi kéo. Ngay tại tỉnh Tuyên Quang, lực lượng Công an đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn một số trường hợp thanh thiếu niên bị người lạ trên mạng xã hội dụ dỗ rời khỏi gia đình để tìm kiếm công việc “việc nhẹ, lương cao”. Những vụ việc này là lời cảnh báo đối với các gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc quản lý, giáo dục, bảo vệ trẻ em trước những cám dỗ và nguy cơ trên không gian mạng.
Để chủ động phòng ngừa tội phạm mua bán người, người dân cần thận trọng khi tiếp nhận các thông tin tuyển dụng trên mạng xã hội. Trước khi quyết định đi làm xa hoặc đi làm việc ở nước ngoài, phải kiểm tra rõ tên, địa chỉ, tư cách pháp lý của doanh nghiệp; nội dung công việc, tiền lương, thời gian làm việc, chế độ bảo hiểm, nơi ăn ở và các điều khoản trong hợp đồng lao động. Tuyệt đối không tin tưởng những lời mời gọi có mức thu nhập cao bất thường nhưng không yêu cầu trình độ, kinh nghiệm; không chuyển tiền đặt cọc cho người lạ; không giao căn cước công dân, hộ chiếu, tài khoản ngân hàng, mã xác thực hoặc hình ảnh giấy tờ cá nhân cho các tài khoản không rõ danh tính. Người dân không xuất cảnh trái phép, không đi theo đường tiểu ngạch và không sử dụng dịch vụ môi giới lao động không được cấp phép. Khi có nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài, cần thực hiện thông qua các doanh nghiệp, tổ chức có chức năng hợp pháp và tuân thủ đầy đủ quy định về xuất cảnh, nhập cảnh, lao động và cư trú. Các bậc phụ huynh cần thường xuyên quan tâm đến tâm lý, các mối quan hệ và hoạt động sử dụng mạng xã hội của con em; chủ động hướng dẫn trẻ kỹ năng nhận diện tài khoản giả mạo, thông tin tuyển dụng bất thường và cách tìm kiếm sự giúp đỡ khi bị đe dọa, dụ dỗ. Khi con em có biểu hiện muốn bỏ học, bỏ nhà đi làm xa, thường xuyên liên hệ với người lạ hoặc nhận được những lời hứa hẹn về công việc thu nhập cao, gia đình cần kịp thời tìm hiểu, khuyên bảo và thông báo cho cơ quan chức năng khi cần thiết.
Nạn nhân của mua bán người có thể phải chịu nhiều tổn thương về thể chất, tinh thần, danh dự, nhân phẩm và điều kiện kinh tế. Vì vậy, cộng đồng cần có thái độ chia sẻ, hỗ trợ, không kỳ thị, không đổ lỗi và không tiết lộ thông tin đời tư của nạn nhân. Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, tiếp tục hoàn thiện các quy định về phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi mua bán người; đồng thời tăng cường việc tiếp nhận, xác minh, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân, người đang trong quá trình được xác định là nạn nhân. Sự quan tâm, giúp đỡ kịp thời của gia đình, cộng đồng và cơ quan chức năng sẽ tạo điều kiện để nạn nhân ổn định tâm lý, hòa nhập cộng đồng, tiếp cận các chính sách hỗ trợ và từng bước xây dựng lại cuộc sống.
Khi phát hiện người có biểu hiện bị dụ dỗ, lôi kéo, khống chế, cưỡng ép lao động; người chưa thành niên đột ngột rời khỏi địa phương; hoặc các tài khoản mạng xã hội đăng tải thông tin tuyển dụng có dấu hiệu bất thường, người dân cần nhanh chóng thông báo cho Công an xã Phù Lưu hoặc cơ quan Công an nơi gần nhất. Người dân có thể gọi Tổng đài điện thoại quốc gia về phòng, chống mua bán người số 111, gọi 113 trong trường hợp khẩn cấp hoặc sử dụng tính năng tố giác tội phạm trên ứng dụng VNeID. Khi cung cấp thông tin, cần cố gắng lưu giữ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, hình ảnh, lịch sử giao dịch, địa điểm và những thông tin liên quan để hỗ trợ cơ quan chức năng xác minh, xử lý. Phòng, chống mua bán người không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng mà là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, gia đình và người dân. Mỗi người hãy trở thành một tuyên truyền viên tích cực; chủ động cảnh báo cho người thân, bạn bè và cộng đồng về những thủ đoạn lừa đảo, dụ dỗ, tuyển dụng giả mạo trên không gian mạng. Hãy cảnh giác trước những lời hứa hẹn “việc nhẹ, lương cao”; không xuất cảnh trái phép; không im lặng trước những dấu hiệu nghi vấn. Mỗi thông tin được cung cấp kịp thời có thể giúp ngăn chặn một vụ việc, bảo vệ một con người và giữ gìn hạnh phúc cho một gia đình. Chung tay phòng, chống mua bán người – Vì sự an toàn, bình yên và tương lai của mỗi người, mỗi gia đình và toàn xã hội!
Trung tâm Dịch vụ công
